Best Tour Guide Award 2015

Best Tour Guide Award 2015

انتخاب شده به عنوان راهنمای برگزیده 1394

Noorouz 1396 Europe Tour

Noorouz 1396 Europe Tour

تور نوروز 1396 اروپا - اسپانیا ، پرتغال ، هلند

17th WFTGA Convention

17th WFTGA Convention

عضو کمیته برگزار کننده هفدهمین کنوانسیون راهنمایان جهان

کاروانسرای چاله سیاه

Super User مرمت

این کاروانسرا داخل روستای چاله سیاه(جهاد آباد)قرار دارد.جهاد آباد در  45 کیلومتری شمال غربی اصفهان واقع‏ گردیده است‏. طبق گفته جهانگردان و مورخان از این‏ کاروانسرا بعنوان محلی برای پذیرایی و اقامت مهمان خارجی‏ استفاده می‏شده‏. اوژن اوبن سفیر فرانسه در ایران مقارن با مشروطیت طی سفرش از اصفهان به بغداد در این کاروانسرا اقامت داشته و مطالبی در مورد آن نوشته است‏.

این کاروانسرای زیبا و مستحکم دارای ابعاد 82*82 متر است سر در ورودی در ضلع جنوبی قرار گرفته و در طرفین آن 12 طاقنما وجود دارد درگاه ورودی‏ از طریق راهرویی با سه دهانه شامل راهروی کوتاه،سرسرا و در انتها ایوان بزرگ جنوبی به حیاط داخلی راه دارد.در طرفین‏ سرسرا صفه‏ها و اتاقهایی به همراه دو بالا خانه وجود دارد. این فضاها که همگی به سرسرای ورودی راه دارند.محلهایی‏ بوده‏اند برای استقرار نگهبان و همچنین مکانهایی برای انجام‏ خدمات مختلف به مسافران از قبیل خواربار فروشی،نانوایی‏ ،آشپزخانه... در طرفین سرسرای ورودی نزدیک گوشه‏های بنا دو حیاط کوچک هشت ضلعی واقع شده که از هر جهت شبیه یکدیگرند جز اینکه حیاط جنوب شرقی به سرسرا راه دارد.ورود به این‏ حیاطها از طریق ورودی اصطبلهای سراسری امکان‏پذیر است. دورتادور حیاطها اتاقها و ایوانهایی وجود دارد.این دو حیاط کوچک احتمالا مخصوص استفادهء بانوان بوده است.چنین‏ نظری با توجه به اینکه کاروانسرا در مسیر زیارتی قرار داشته و همچنین بنا از زمره کاروانسراهای سلطنتی محسوب می‏گشته و شاه و درباریانش به همراه زنان حرمسرا در آن اقامت می‏کرده‏ اند،منطقی به نظر می‏رسد.

حیاط بزرگ داخلی با چهار گوشهء پخ به سبک چهار ایوانیست و پیرامون آن را اتاقهایی با ایوانی در جلو احاطه‏ کرده است. پشت ایوان بزرگ شمالی که در محور ورودی بنا قرار گرفته،دو تالار واقع شده است.تالار جلویی‏ فضایی مستطیل شکل است که در سه طرف کمرپوش شده و

به صورت دو طبقه درآمده است.این تالار از طریق سه درگاه‏ به تالار پشتی راه پیدا می‏کند.تالار پشتی مستطیل شکل بوده‏ و یک بخاری بزرگ به همراه طاقچه‏های متعدد در آن واقع‏ شده است.احتمالا تالار جلویی محل انجام مجالس بزم بوده‏ است و آقایان در پایین و بانوان در بالا نظاره‏گر مراسم بوده‏اند. تالار پشتی محل اقامت پادشاه بوده که در مواقع دیگر سفیران‏ خارجی یا مسافران ثروتمند از آن استفاده می‏کرده‏اند.این نظر با توجه به کارکرد آن سلطنتی بودن کاروانسرا مطرح می‏شود.

اصطبلهای سراسری پشت اتاقهای اضلاع شمالی،غربی و شرقی واقع شده‏اند.ورودی آنها در چهار گوشهء پخ حیاط قرار دارد.طرفین این ورودیها دو صفهء عمیق وجود دارد که محلی‏ برای استقرار نگهبانان یا قافله‏داران بوده است.در محل تلاقی‏ اصطبلها در گوشه‏های شمال شرقی و شمال غربی دو فضای‏ وسیع هشت ضلعی وجود دارد که با گنبدی پوشیده شده‏اند.در چهار جهت آنها چهار اتاق بزرگ قرار دارد که با وجود بخاری‏ و طاقچه‏های متعدد،محلهای مناسبی برای سکونت بوده‏اند. انتهای این فضاها اتاق مستطیل شکل بزرگی وجود دارد که در دو طرف آن دو فضای وسیع صفه مانند قرار دارد.به نظر می‏ رسد این دو فضای هشت ضلعی که می‏توان از آنها به عنوان‏ تالارهایی یاد کرد احتمالا محلهایی برای پذیرایی از میهمانان‏ خارجی بوده‏اند و در اتاقهای اطراف،خدمه و همراهان آنها سکونت داشته‏اند.

اصطبلهای سراسری مستطیل شکل بوده و طرفین آنها فضاهای صفه مانندی وجود دارد که هر کدام یک بخاری و دو طاقچه دارند.این مکانها محلهایی برای قراردادن اشیا و کالاهای مسافران بوده‏اند.همچنین اقامت در آنها به خصوص‏ هنگام فصول سرد و مواقع شلوغی امکان‏پذیر بوده است.در این کاروانسرا فضاهای مشخصی به عنوان مستراح ساخته شده‏ که در گوشه‏های اصطبلهای سراسری و حیاطهای کوچک‏ واقع شده‏اند.چنین خصوصیتی در کمتر کاروانسرایی دیده می‏ شود.بدین صورت که اغلب از گوشه‏های تاریک اصطبلها یا محدودهء خارجی کاروانسرا بدین منظور استفاده می‏شده و یا اینکه این فضاها داخل برجهای کاروانسرا تعبیه شده و فضای‏ مستقلی بدین منظور ساخته نمی‏شده است.

آب آشامیدنی کروانسرا از طریق مظهر قناتی که در نزدیکی‏ آن قرار داشته تامین می‏شده است‏18.امروزه تزیینات باقی‏ماندهء بنا آجر کاری است.این آجرکاریها قابل مقایسه با آجر کاریهای‏ کاروانسرای مهیار و برخی منازل قدیمی جلفای اصفهان بوده‏ و از مشخصات اواخر دورهء صفویه است‏.با توجه به قطعات‏ باقی‏ماندهء کاشی در لچکی‏های پیش طاق سردر ورودی به نظر می‏رسد این قسمت دارای کاشیکاری معقلی بوده است.کتیبه‏ های بنا در قسمت داخلی سردر ورودی قرار دارد و همگی به‏ خط نستعلیق نوشته شده‏اند و حاکی از ساخت کاروانسرا به‏ دستور شیخ علیخان زنگنه در زمان شاه سلیمان صفوی در سال‏ 1098 ه.ق است.طبق کتیبه،اسناد سازندهء بنا استاد طاهر فرزند استاد رضا اصفهانی بوده است.

این بنا یکی از بهترین نمونه‏های کاروانسراهای صفوی‏ است.تمام وسایل و امکانات رفاهی به حد متناسب و وفور در قسمتهای مختلف به کار رفته است.وجود قسمتهای‏ مختلف با کاربرد خاص نشان‏دهندهء اوج پیشرفت در طراحی‏ این کاروانسراست.قسمتهایی همچون حیاطهای مخصوص‏ بانوان،تالارهای هشت ضلعی،دو تالار پذیرایی واقع در پشت ایوان شمالی،اتاقهای متعدد برای اقامت نگهبانان و قافله‏ داران،مکانهایی جهت انجام خدماتی از قبیل نانوایی،خوار و بارفروشی،آشپزخانه و...این اجزا با وجود طاقچه‏ها، رفها و بخاریهای متعدد به همراه هواکشها از حد اکثر امکانات‏ رفاهی برخوردار بوده‏اند.چنین امکانات و اجزایی در کمتر کاروانسرایی دیده می‏شود و ثابت می‏کند این کاروانسرا جزء کاروانسراهای سلطنتی محسوب می‏شده که پادشاهان صفوی‏ برای اقامت خود از آنها استفاده می‏کرده‏اند و همچنین سخن‏ جهانگردان مبنی بر استفاده از این کاروانسرا به عنوان محلی‏ برای استقبال از سفیران خارجی قبل از ورود به اصفهان را بیش‏ از هر چیز ثابت می‏کند.از طرفی جلال و شکوه شاهانه‏ای‏ که در ساخت اجزایی مختلف بنا دیده می‏شود،نشان‏دهندهء اهمیت و کارکردهای خاص کاروانسرا به عنوان مکانی جهت‏ استقبالهای رسمی از پادشاه و نوای خارجی است.ویژگیهای‏ ساختمان و ابعاد عظیم بنا حاصل کار هنرمندان بزرگیست که از حمایتهای شایستهء شاهانه برخوردار بوده‏اند.

 

درباره نویسنده

امتیاز مطلب
2762 1

نظرات  

0 #1 Cecil 1396-03-06 18:50
Appreciate the recommendation. Will try it out.

Also visit my webpage تور فرانسه: http://www.franceparis.ir/
بازگو کردن

اضافه کردن نظر